Endometrioza jest to obecność błony śluzowej macicy poza jamą macicy. Występuje u ok 7-15% kobiet, przy czym w grupie kobiet niepłodnych aż u 50%. Są trzy przypuszczalne teorie powstania endometriozy:

1. transplantacyjna – poprzez wsteczne cofanie się krwi miesiączkowej z macicy, przez jajowody, do jamy brzusznej. Tam komórki błony śluzowej nabywają zdolność do implantacji i namnażania się.
2. metaplastyczna – zdolność komórek niezróżnicowanych do przekształcania się w komórki błony śluzowej.
3. 3. Indukcyjna – substancje zawarte w wydzielinie miesiączkowej lub w środowisku mają zdolność do powstawania metaplazji i ektopowo funkcjonującego endometrium.

Ocena zaawansowania (lokalizacja, głębokość naciekanie) ma wpływ na płodność. Może ona być ograniczona poprzez zrosty w obrębie miednicy mniejszej (zaburzają perystaltykę lub zamykają światło jajowodów), poprzez zaburzenie czynności wewnątrzwydzielniczej jajników (brak jajeczkowania, niewydolność ciałka żółtego), czy przez powstawanie autoprzeciwciał przeciw antygenom endometrium (które niszczą także zdrowe tkanki).

Cechami charakterystycznymi dla endometriozy jest ból występujący przed i w czasie trwania miesiączki, w czasie stosunku płciowego, defekacji czy mikcji oraz problemy z zajściem w ciążę. Innym rzadziej występującymi objawami są krwawienia międzymiesiączkowe, nadmierne krwawienie miesiączkowe, krwiomocz lub krwawienie z przewodu pokarmowego oraz plamienie kontaktowe. W celu diagnostyki endometriozy stosuje się dokładne badanie ginekologiczne, ultrasonografie narządów rodnych, tomografię komputerową lub rezonans magnetyczy, laparoskopię z badaniem histopatologicznym oraz badanie markera CA-125. Jednak wskaźnik ten nie jest specyficzny, ponieważ w wielu ginekologicznych chorobach jest podwyższony. Najczęściej wykorzystuje się go do monitorowania nawrotów. Wybór metody leczenia zależy przede wszystkim od wieku chorej, chęci rozrodu oraz stopnia zaawansowania choroby. Metodą z wyboru jest leczenie chirurgiczne, które obejmuje usunięcie ognisk i torbieli endometrialnych lub bardziej radykalne usunięcie jajnika lub macicy wraz z przydatkami. W przypadku gdy kobieta chce zachować swoją płodność wycina się całkowicie zmiany z zachowaniem narządów płciowych i z przywróceniem prawidłowej anatomii miednicy mniejszej. Do leczenia oszczędzającego używa się laparoskopii, która jest mniej traumatyczna niż tradycyjny zabieg chirurgiczny. Drugą metodą leczenia jest leczenie farmakologiczne. Stosuje się je w przypadku nawrotu dolegliwości bólowych po operacji. Celem leków hormonalnych jest zahamowania czynności jajników i atrofia ektopowych ognisk endometrium. Wywołuje się w ten sposób pseudomenopauze.
powrót »