Ciążą pozamaciczna – ektopowa jest to ciążą, która powstała poza jamą macicy. Występuje ona ok 1 - 2 na 100 porodów. Najczęściej lokalizuje się w bańce jajowodu (80%), cieśni jajowodu, jamie brzusznej, jajniku, szyjce macicy. Do czynników ryzyka należą stany zapalne miednicy mniejszej, przebyte operacje jajników lub jajowodów, niektóre choroby przenoszone drogą płciową, antykoncepcyjna wkładka wewnątrzmaciczna, leczenie niepłodności technikami wspomaganego rozrodu. W wyników przebytych zapaleń miednicy mniejszej dochodzi do uszkodzenia błony śluzowej i zlepianiu się fałdów a następnie do tworzenia się zrostów w jajowodzie. Ryzyko wzrasta 4 – krotnie. Choroby przenoszone drogą płciową wywołane takimi bakteriami jak dwoinka rzeżączki, Chlamydia trachomatis, Mycoplasma hominis zwiększają 2 – krotnie ryzyko. Z kolei po nieoperacyjnym leczeniu ciąży ektopowej ryzyko rośnie ok 10 -krotnie. Zwykłe kształtki wewnątrzmaciczne zwiększają ryzyko ciąży ektopowej, jednak kształtki z miedzią wręcz przeciwnie – chronią.

W początkowym stadium ciąży pozamacicznej ciężko jest ją zdjagnozować, gdyż nie daje żadnych charakterystycznych objawów. Manifestuje się tak samo jak prawidłowo rozwijająca się ciążą. W późniejszym terminie mogą wystąpić takie objawy jak: opóźnione krwawienie miesiączkowe, nieregularne krwawienia z macicy i ból brzucha. Jest to klasyczna triada objawów. W przypadku gdy u pacjentki występują czynniki ryzyka należy szczególnie zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia takiej ciąży. Gdy podejrzewamy ciążę ektopową należy oznaczyć poziom β-hCG (ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej) i wykonać USG dopochwowe. Powinno dojść do wzrostu β-hCG, jednak znacznie wolniej niż w prawidłowej ciąży. Również można mierzyć poziom β-hCG w płynie otrzewnowym, który pobiera się pod kontrolą USG – wynik jest wtedy bardziej wiarygodny niż wyżej wymieniony. W badaniu ultrasonograficznym należy uwidocznić pęcherzyk ciążowy, sprawdzić oznaki życia zarodka (uwidocznić czynność serca). Ciążę ektopową rozpoznajemy, gdy uwidocznimy pęcherzyk ciążowy, zarodka i czynność serca w rzucie przydatków w badaniu USG. Dodatkowe badania hormonalne mogą pomóc w ustaleniu rozpoznania. Pomocne w rozpoznaniu jest badanie laparoskopowe, które uwidacznia rozdęty jajowód z zasinieniem jego ścian.

W zależności od sytuacji klinicznej możemy zastosować postępowanie wyczekujące, leczenie farmakologiczne i chirurgiczne. W przypadku gdy jest niskie miano β-hCG, ciąża umiejscowiona jest w jajowodzie i jest mniejsza niż 4 cm oraz nie występuje krwawienie możemy zastosować postawę wyczekującą. Analizuje się objawy kliniczne, miano β-hCG i USG. W ten sposób 70% pacjentek uniknie interwencji chirurgicznej. Leczenie farmakologiczne stosuje się w przypadku, gdy poziom β-hCG jest < 10 000mjm/ml, a leczenie chirurgiczne, gdy jest >10 000mjm/ml. Zabieg opracyjny polega na wycięciu elementów jaja płodowego z miejscem zagnieżdżenia. Rozróżniamy leczenie zachowawcze – usunięcie jaja płodowego przy najmniejszym uszkodzeniem narządu i leczenie radykalne – usunięcie jaja płodowego z narządem w którym się zagnieździło. Badania wykazują, że podobny odsetek kobiet zaszło w ciążę po leczeniu farmakologicznym a operacyjnym metodą laparoskopową (62,5 – 67%), a ponowną ciążę ektopową stwierdzono odpowiednio u 10,8 – 12% pacjentek.